الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )

150

المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )

ناپسند است ستودن انسان است ، خويشتن را . زلل : الزَّلَّة : در اصل يعنى بدون قصد و هدف پاى نهادن و گام برداشتن ، مىگويند : زَلَّتْ رِجْلٌ تَزِلُّ : ( گامى و قدمى لغزيد ) . و مَزِلَّة : لغزشگاه و نيز گناه بدون قصد و غير عمد كه تشبيهى به لغزيدن پا است . خداى تعالى گويد : ( فَإِنْ زَلَلْتُمْ - 209 / بقره ) و ( فَأَزَلَّهُمَا الشَّيْطانُ - 36 / بقره ) . و - اسْتَزَلَّهُ - وقتى است كه قصد لغزش او را دارد . ( يعنى به خطايش افكند ) در آيه : ( إِنَّمَا اسْتَزَلَّهُمُ الشَّيْطانُ - 155 / آل عمران ) شيطان آنها را مىكشاند تا بلغزند و به خطا بيفتند ، زيرا اگر انسان در خطا و گناه كوچك خود را آزاد نگهدارد انجام آنها در نظرش آسان مىنمايد و آن گناهان كوچك راهى مىشوند براى نفوذ شيطان در نفس و جان . سخن پيامبر عليه السّلام كه مىفرمايد : ( مَنْ أُزِلَّتْ إِلَيْهِ نِعْمَةٌ فَلْيَشْكُرْهَا ) . كسى كه نعمتى به او مىرسد بدون اينكه قصدى در رسيدن و بدست آوردن آن نعمت را داشته باشد ( بايستى نسبت به همين نعمت ناخواسته هم سپاسگزار باشد ) كه تنبيهى و هشدارى است بر اينكه اگر شكر و سپاس در برابر دريافت چنان نعمتى لازم باشد پس در مقابل رسيدن به نعمتهايى كه خود مىخواهد و مىرسد شكر و سپاس چگونه بايد باشد ؟ تَزَلْزُل : اضطراب و نگرانى . تكرار شدن حرف ( ز ) و ( ل ) در اين واژه تكرار معنى لغزيدن و در آن حالت را مىدهد ( هيجان و اضطراب پياپى ) . در آيات : ( إِذا زُلْزِلَتِ الْأَرْضُ زِلْزالَها - 1 / زلزله ) و ( إِنَّ زَلْزَلَةَ السَّاعَةِ شَيْءٌ عَظِيمٌ - 1 / حجّ ) و آيه ( وَ زُلْزِلُوا زِلْزالًا شَدِيداً - 11 / احزاب ) يعنى : از رعب و ترس بر خود لرزيدند . .